Bustenhouder (BH) toch al uit de 15e eeuw

 

Dames die tot de 19e eeuw hun borsten wilden ondersteunen, droegen een corset. Dat was een lastig kledingstuk dat je niet zo maar aan- en uit kon trekken. Vandaar dat eind 19e eeuw de bustenhouder werd uitgevonden, een handig setje cupjes met elastische houders.  Althans, dat dachten we tot nu toe. Alleen hebben hebben archeologen net een BH uit de 15e eeuw gevonden in een Oostenrijks slot.

 

Op slot Lengberg in Tirol werden door de universiteit van Innsbruck de resten van een BH gevonden. De archeologen denken dat het kledingstuk tussen 1440 en 1485 moet zijn gedragen. Een datering van het kledingstuk met de C14 methode bevestigt de ouderdom van de linnen BH, zo bericht de Oostenrijkse Kronen Zeitung.

 

De archeologen vonden de bustehouder boven een plafond, waar oude kleding als isolatie werd gebruikt. In totaal waren 2700 textielfragmenten in de kruipruimte gepropt, waaronder ook een mannenonderbroek - nog een kledingstuk waarvan men dacht dat pas later werd uitgevonden.


 Een prachtig middeleeuws gedicht

(in hedendaags nederlands)

'k Zag nooit zo'n rode mond, zulke lieve ogen

als zij heeft, die mij heeft verwond in het diepste van mijn hart.

Toch leef ik welgemoed en hoop ik dat zij mij beloont:

als zij mij laat lijden kan zij mij ook verblijden.

Liefste, de liefde voor u heeft mij zo vriendelijk geroerd,

dat ik van ganser harte uw onderdaan moet zijn.

Het gaat mij goed, als ik bij mijn mooie vrouwe mag zijn

en ik dan haar stralende gezicht mag aanschouwen.

God, vrijwaar haar voor verdriet!

Ze is zo buitengewoon, dat ik haar vastberaden

ten dienste moet staan.

Liefste, de liefde voor u heeft mij zo vriendelijk geroerd.

Zeep in de Middeleeuwen

Na de val van het Romeinse Rijk in West-Europa, werd er weinig zeep gemaakt en gebruikt in de Europese Middeleeuwen. In het Byzantijnse Rijk, de overblijfselen van de Romeinse wereld en in het oostelijke Middellandse-Zeegebied, alsmede in de groeiende Arabische wereld werd nog wel zeep gemaakt en gebruikt.  Rond de 8e eeuw werd het maken van zeep nieuw leven ingeblazen in Italië en Spanje.  In de 13e eeuw werd Frankrijk ook een producent van zeep voor de Europese markt. Tijdens de 14e eeuw werd begonnen met het maken van zeep in Engeland.  Zeep  geproduceerd in het zuiden van Europa, Italië, Spanje en de zuidelijke havens van Frankrijk, werd gemaakt van olijfolie.  Deze zeep gemaakt met olijfolie was van een hogere kwaliteit dan die van de zeepproducenten van Engeland en Noord-Frankrijk. Deze noordelijke zeepmakers, waren niet in staat om aan voldoende olijfolie te komen, zij maakten hun zeep met alleen dierlijke vetten. Het vet van runderen, was het hoofdbestanddeel.  Noord-Europese zeep makers namen zelfs hun toevlucht tot het maken van zeep uit visolie.  Zeep gemaakt van slechte kwaliteit dierlijke vetten en oliën, was alleen geschikt voor de was en niet wenselijk voor het baden en wassen. De zeep uit Zuid-Europa met hun olijfolie waren superieur. Dit resulteerde in een levendige handel van exporterende zeep uit Zuid-Europa.

 

Je dacht misschien dat de mensen niet in bad gingen in de Middeleeuwen.  Dat is een hardnekkig  misverstand.  Dit deden ze zeker wel.  Er waren openbare badhuizen, waar de gegoede burgers baden in grote houten kuipen en werden stukken zeep gebruikt. Edelen en rijke kooplieden hadden hun eigen prive-baden.  Het was aan het eind van de  Middeleeuwen, dat het baden uit de gratie raakte. Openbare badhuizen werden gesloten omdat de autoriteiten in die tijd dacht dat deze badhuizen de verspreiding van de pest bevorderde. 

 

In het algemeen waren de mensen ten tijde van de Renaissance niet gecharmeerd van het idee het lichaam schoon te houden. Zij gaven er de voorkeur  aan om eventuele lichaamsgeur te maskeren met andere geuren.

 

Zeep, echter, heeft altijd een nuttige werking voor het reinigen en wassen van kleding gehouden. Zeep werd ook nog steeds gebruikt voor het persoonlijke wassen, maar volgens onze hedendaagse normen, veel minder vaak dan eigenlijk nodig en wenselijk was.


baden in de middeleeuwen